ภูมิปัญญาชาติพันธุ์สู่ทางรอดไฟป่า มฟล.เผยโมเดลลดไฟป่าได้จริง สร้างรายได้ชุมชนยั่งยืน ลดจุดความร้อน 67%

“นิเวศปัญญาชาติพันธุ์” มฟล. โชว์งานวิจัยลดไฟป่า 67% สร้างผลตอบแทนสังคมกว่า 5 เท่าตัว บนเวที Thailand Research Expo 2026

วันที่ 22 มิถุนายน 2569 ส่วนบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) เชิญชวนประชาชน นักวิชาการ และผู้สนใจเข้าร่วมเยี่ยมชมผลงานวิจัยและนวัตกรรม “นิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน” ภายในงานมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026) ซึ่งจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Research Synergy : พลังวิจัย สร้างสรรค์เศรษฐกิจและสังคมไทยยั่งยืน” ระหว่างวันที่ 22–26 มิถุนายน 2569 ณ Centara Grand at CentralWorld และ Bangkok Convention Centre at CentralWorld กรุงเทพมหานคร

ผลงานวิจัยดังกล่าวดำเนินการโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ อาจารย์ประจำสำนักวิชาศิลปศาสตร์ และหัวหน้าหน่วยวิจัยนิเวศปัญญาชาติพันธุ์และชนพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมุ่งบูรณาการองค์ความรู้ภูมิปัญญาของชุมชนชาติพันธุ์เข้ากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ ภายใต้แนวคิด “Indigenous Fire Stewardship” เพื่อสร้างแนวทางการจัดการไฟป่าและหมอกควันที่สมดุล สอดคล้องกับวิถีชุมชน และยั่งยืนในระยะยาว

ภายในบูธของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มีการนำเสนอ “นวัตกรรม 9+1” ด้านการใช้และดูแลไฟอย่างปลอดภัยบนฐานนิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์ ครอบคลุมการใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศ (GIS) การจัดการเชื้อเพลิง การสร้างแนวกันไฟ ระบบเฝ้าระวังไฟป่า ตลอดจนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนจากทรัพยากรป่าไม้ ควบคู่กับกระบวนการเรียนรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่

ผลการดำเนินงานในพื้นที่จังหวัดเชียงรายสะท้อนความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม โดยสามารถลดจำนวนจุดความร้อน (Hotspot) จาก 397 จุด เหลือ 130 จุด หรือลดลงร้อยละ 67.2 ครอบคลุมพื้นที่ดำเนินงานกว่า 49,000 ไร่ ใน 27 ชุมชน

ด้านเศรษฐกิจและสังคม งานวิจัยสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากฐานทรัพยากรชุมชนได้มากกว่า 1.59 ล้านบาทต่อปี ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การเลี้ยงผึ้ง การปลูกพืชเศรษฐกิจ การเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจ และการลดต้นทุนในการลาดตระเวนป้องกันไฟป่า

นอกจากนี้ การประเมินความคุ้มค่าทางสังคม หรือ Social Return on Investment (SROI) ยังพบว่า ทุก 1 บาทที่ลงทุนในงานวิจัย สามารถสร้างผลตอบแทนทางสังคมได้ถึง 5.02 บาท สะท้อนถึงศักยภาพของงานวิจัยที่สามารถสร้างประโยชน์ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมควบคู่กันไป

ภายในงานยังมีตัวแทนภาคีเครือข่ายจากพื้นที่ร่วมถ่ายทอดประสบการณ์การทำงานจริง ประกอบด้วย นายสุทัศน์ ดวงใจลิขิต ผู้ช่วยนักวิจัย นายนรฤทธิ์ รักก้าวหน้า ผู้นำชุมชน และนางสาวดาวใจ ศิริ อาสาสมัครป้องกันไฟป่า ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนงานวิจัยสู่การปฏิบัติในพื้นที่ สะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมือระหว่างนักวิจัย ชุมชน และภาคปฏิบัติที่นำไปสู่การจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

การจัดแสดงผลงานครั้งนี้ยังเป็นเวทีสำคัญในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านการผสานงานวิจัย นวัตกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งสามารถต่อยอดสู่การแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมทั้งในระดับพื้นที่และระดับประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผู้สนใจสามารถเข้าชมบูธของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงได้ตลอดระยะเวลาการจัดงาน ระหว่างวันที่ 22–26 มิถุนายน 2569